บทสรุปฟักฝันเฟส : ทำไมนะเราถึงหา “ฝัน” ไม่เจอ?

ขอแบ่งปันสารพัดเรื่องราวของ “ความฝัน” ที่พวกเราทีมงานฟักฝันเฟส พบเจอตลอดช่วงเวลาของการทำงานฟักฝันเฟส 2017 หนึ่งในนั้นคือ สารพันปัญหาที่ว่า ทำไมถึงค้นหา “ความฝัน” หรือ “ตัวตน” ของเราไม่เจอกันสักที และนี่เป็น 3 สาเหตุ ที่เราได้พบเจอบ่อยๆ จึงสรุปออกมาเป็นเรื่องราว สาเหตุและวิธีการรับมือ มาเล่าสู่กันฟัง

ค้นหาตัวเองไม่เจอเพราะ “ขาดประสบการณ์” 

กลุ่มแรกที่เราเห็นชัดเจนเลยก็คือ เด็กๆ ที่ยังค้นหาตัวเองไม่เจอมักจะมีประสบการณ์ในการทำสิ่งต่างๆ รอบตัวน้อย ประสบการณ์ในที่นี้หมายถึงทุกสิ่งทุกอย่างไล่ตั้งแต่ ดีดลูกแก้ว เล่นโคลน เลี้ยงสัตว์ สะสมของ ต่อจิ๊กซอร์ และอีกหลายอย่างมากมาย ซึ่ง “ประสบการณ์” นี้แหละเป็น input สำคัญสำหรับการใส่เข้าไปในตัวเองเพื่อให้ออกมาเป็น “ความฝัน” ลองมองดูคนรอบตัวทั้งที่มีชื่อเสียงหรือไม่มีชื่อเสียงที่ค้นพบความฝันของพวกเขา พอเราถามว่าพบเจอความฝันได้อย่างไร คนเหล่านี้จะให้คำตอบกับเราว่า เป็นเพราะเหตุการณ์ในชีวิตอะไรสักอย่าง, เป็นเพราะได้เห็นหรือชื่นชมผลงาน (ทั้งรูป เพลง ของ ฯลฯ) แล้วโดนใจ, เป็นเพราะได้อ่าน/ได้ดู/ได้พูดคุยกับคนที่มีเรื่องราวเป็นแรงบันดาลใจอีกที

ถ้าเรารู้ตัวว่าเราหรือเพื่อนของเราอยู่ในกลุ่มนี้่ล่ะก็ จัดการตัวเองหรือบอกเพื่อนๆ ให้เตรียมวางแผนจัดตารางชีวิตในแต่ละวันดีๆ ให้มีเหลือเวลาสำหรับทำ “งานอดิเรก” บางอย่าง แล้วความฝันจะมาเคาะบ้านเราแน่!

ค้นหาตัวเองไม่เจอเพราะ “ขาดความมั่นใจ” (self esteem)

ในข้อนี้ขอวงเล็บภาษาอังกฤษไว้หน่อยจะได้เข้าใจตรงกัน ที่มาของสาเหตุนี้เพราะพวกเราได้เห็นน้องๆ หลายคน ผ่านประสบการณ์มาก็เยอะ ยิ่งให้ตอบคำถามกับตัวเองว่าชอบอะไร ถนัดอะไร มีเป้าหมายอะไรในชีวิตก็ตอบได้อีก ถ้างั้นแล้วสาเหตุที่ไม่รู้ความฝันหรือรู้จักตัวตนของเพื่อนๆ กลุ่มนี้อยู่ที่อะไรล่ะ?

สำหรับน้องๆ กลุ่มนี้พวกเราจัดอยู่ในสาเหตุที่เรียกว่า “ขาดความมั่นใจ” (seft esteem) หมายถึง พวกเขาขาดพลัง ขาดแนวร่วมในการสนับสนุนการตัดสินใจที่พวกเขามีตัวเลือกอยู่แล้ว เพราะพวกเขามัวแต่จะมองหาคำตอบที่ได้รับการยอมรับจากคนรอบข้างว่า ถูกต้อง แล้วนะแหละ เขาถึงจะตัดสินใจและเริ่มลงมือทำ

วิธีการรับมือกับน้องๆ หรือเพื่อนๆ กลุ่มนี้ก็สามารถทำได้โดยการเปิดพื้นที่ให้เขาได้ฝึกตัดสินใจ พร้อมสนับสนุนในการตัดสินใจของพวกเขาด้วยกำลังใจและการยืนเคียงข้าง เท่านี้พวกเขาก็จะพร้อมเริ่มออกผจญภัยบนเส้นทางที่ตัวเองได้เลือกแล้ว

ค้นหาตัวเองไม่เจอเพราะ “กลัว”

ความ “กลัว” เป็นกำแพงที่ปิดกั้นพวกเราจากโอกาสหลายๆ โอกาสที่เข้ามา โอกาสในการค้นพบตัวตนก็เช่นกัน เด็กๆ บางส่วนที่ยังไม่กล้าตอบกับตัวเองว่า “ฝัน” จะเป็นอะไร “ตัวตน” ของเราจะไปทางไหนเพราะก้าวไม่พ้นความ “กลัว” ในหลายเรื่อง ทั้ง กลัวที่จะผิด กลัวที่จะไม่ประสบความสำเร็จ กลัวที่จะสู้คนอื่นไม่ได้/ทำไม่ได้ กลัวที่จะเสียเวลา ซึ่งบ่อยครั้ง ความกลัวเหล่านี้เกิดจากความคิดเห็นและค่านิยมจากสังคมคนรอบข้าง เด็กๆ ก็เลยไม่ได้ขยับไปไหน 

สิ่งที่อยากจะฝากบอกกับน้องๆ เพื่อนๆ ที่อยู่ในกลุ่มนี้ก็คือ อยากให้ “ลอง” เพราะมนุษย์ทุกคนเรียนรู้จากความผิดพลาดและชีวิตก็เป็นพื้นที่ให้ผิดพลาด, ไม่มีตัวเลือกไหนที่การันตีการประสบความสำเร็จเพราะเราต้องลงมือทำ ฝึกฝนและเรียนรู้นี่จึงเป็นสิ่งที่การันตีความสำเร็จ เราทุกคนสำเร็จได้บนเส้นทางของเราเอง ไม่จำเป็นต้องเป็นที่ 1 เท่านั้นถึงจะอยู่รอด ให้ชีวิตเป็นการเรียนรู้อย่าไปมัวคิดว่าเสียเวลาหากเดินผิดพลาดอยู่เลย

หวังว่า การวิเคราะห์ สาเหตุและวิธีการรับมือที่มาจากการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ของพวกเราน่าจะช่วยให้ เพื่อนๆ หรือคุณพ่อ คุณแม่ คุณครู ได้นำไปใช้ประโยชน์และช่วยกันสนับสนุนให้เด็กๆ ได้ค้นพบเส้นทางของตนเองกันได้ทุกคน หรือหาเพื่อนๆ คุณพ่อ คุณแม่ คุณครู มีประเด็นสาเหตุอื่นที่ทำให้เด็กๆ ค้นไม่พบ “ความฝัน” และ “ตัวตน” ของตัวเองก็แบ่งปันกันมาได้เพื่อสร้างการเรียนรู้ร่วมกันในพื้นที่แห่งนี้